ब्लॅक टायगरची वेदना… आणि काँग्रेस सरकारचं ‘नाकारणारं पान’

 

ब्लॅक टायगरची वेदना… आणि काँग्रेस सरकारचं ‘नाकारणारं पान’

भारताच्या गुप्तहेर इतिहासात रविंद्र कौशिक हे नाव अत्यंत धाडसी, पण तितकंच वेदनादायी आहे. “ब्लॅक टायगर” म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या या गुप्तहेराने देशासाठी आपलं आयुष्य अक्षरशः झोकून दिलं. परंतु जेव्हा त्याला मदतीची गरज होती, तेव्हा त्याच्याच देशाने विशेषतः त्या काळातील भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस सरकारने त्याच्याकडे पाठ फिरवल्याची भावना अनेकांच्या मनात आजही आहे.

देशासाठी सर्वस्व अर्पण

राजस्थानातील एका सामान्य कुटुंबातून आलेल्या रविंद्र कौशिक यांना Research and Analysis Wing (RAW) ने गुप्तहेर म्हणून तयार केलं. त्यांनी पाकिस्तानमध्ये जाऊन आपली ओळख बदलली, सैन्यात उच्च पदावर पोहोचले आणि भारतासाठी अत्यंत महत्त्वाची माहिती पुरवली. अनेक युद्धपरिस्थितींमध्ये त्यांच्या माहितीमुळे भारताला मोठा फायदा झाला.

पकड… आणि एकाकीपण

परंतु १९८३ मध्ये त्यांची ओळख उघड झाली आणि ते पाकिस्तानमध्ये पकडले गेले. त्यानंतर त्यांना दीर्घकाळ तुरुंगात अमानुष छळ सहन करावा लागला. याच काळात त्यांनी भारत सरकारकडे, विशेषतः त्या वेळी सत्तेत असलेल्या काँग्रेस सरकारकडे मदतीची अपेक्षा ठेवली.

मदतीची आर्त हाक

तुरुंगातून त्यांनी अनेक पत्रं भारतात पाठवली. त्या पत्रांत त्यांनी स्पष्टपणे लिहिलं होतं की  “जर मी अमेरिकन असतो, तर मला तीन दिवसांत बाहेर काढलं गेलं असतं.”

ही ओळ त्यांच्या वेदनेची साक्ष देते. त्यांनी देशासाठी केलेल्या त्यागाच्या बदल्यात किमान मानवी सहानुभूती आणि मदत मिळावी, ही त्यांची अपेक्षा होती.

काँग्रेस सरकारचं मौन

त्या काळात भारतात इंदिरा गांधी आणि नंतर राजीव गांधी यांचं नेतृत्व होतं. पण अधिकृतरीत्या भारत सरकारने रविंद्र कौशिक यांना आपला गुप्तहेर मान्य केलं नाही. हे गुप्तहेर धोरणाचा भाग असू शकतं, परंतु मानवी दृष्टिकोनातून हे एक कठोर आणि वेदनादायी पाऊल मानलं जातं.

सरकारने आंतरराष्ट्रीय पातळीवर मोठा दबाव आणला नाही किंवा त्यांची सुटका करण्यासाठी ठोस प्रयत्न दिसून आले नाहीत, अशी टीका वारंवार केली जाते.

‘नाकारणारं पान’ का?

काँग्रेस सरकारवर आरोप केला जातो की त्यांनी राष्ट्रीय सुरक्षेच्या नावाखाली एका वीराला विसरलं. गुप्तहेर म्हणून त्यांची ओळख मान्य केली असती, तर राजनैतिक अडचणी निर्माण झाल्या असत्या पण त्यामुळे एका व्यक्तीचं आयुष्य अंधारात गेलं.

हीच ती गोष्ट आहे जी या प्रकरणाला “काँग्रेसचं नाकारतं पान” बनवते.

शेवट… जो अस्वस्थ करतो

रविंद्र कौशिक यांनी २००१ मध्ये पाकिस्तानच्या तुरुंगातच प्राण सोडले. देशासाठी सर्वस्व दिलेल्या या वीराला त्याच्या मातृभूमीत शेवटचा श्वासही घेता आला नाही, ही गोष्ट आजही अनेकांना अस्वस्थ करते

रविंद्र कौशिक यांची कथा ही केवळ एका गुप्तहेराची नाही, तर ती देशभक्ती, त्याग आणि राजकीय मर्यादांमधील संघर्षाची आहे. काँग्रेस सरकारवर टीका होणं स्वाभाविक आहे, पण याचबरोबर ही घटना आपल्याला एक मोठा प्रश्न विचारते 

सचिन कृष्णा तळे

आहे ते आहे