मराठी अभ्यास परिषद

मराठी अभ्यास परिषद

आपण भाग्यवंत आहोत कारण आपल्या महाराष्ट्राच्या संस्कृतीला जशी संतांची परंपरा लाभली तशीच साहित्याची हि लाभली आहे. थोडक्यात काय तर जसे वाचक तसे त्यांचे लेखक अन जसे लेखक तसे त्या लेखकांची संस्था आहे. सध्या मराठी भाषेच्या विकासासाठी अनेक संस्था कार्यरत आहेत. मराठी भाषा, मराठी समाज आणि मराठी संस्कृती यासाठी विधायक चळवळ उभारू पाहणाऱ्या कार्यकर्त्यांचे संघटन करून महाराष्ट्र राज्याची स्थापना झाल्यानंतर मराठीला लोकभाषा, व्यवहारभाषा आणि ज्ञानभाषा म्हणून मानाचे स्थान मिळविण्यासाठी मराठी भाषकांमध्ये भाषिक सजगता निर्माण करण्यासाठी मराठी अभ्यास परिषद हि १९८२ पासून कार्यरत आहे. 

दर वर्षी नियमितपणे, मराठी भाषेच्या हिताच्या आणि समृद्धीच्या अनुषंगाने पुरक ठरणाऱ्या कार्यशाळा, व्याख्याने, परिसंवाद, अशा अनेक उपक्रमांचे आयोजन करणे किंवा त्यात सहभागी होण्याचे काम संस्था करत आली आहे. ह्या संस्थेचे मुख्य उद्दिष्टे हे मराठी भाषकांच्या भाषिक गरजा पूर्ण करणे , ज्ञानव्यवहारात मराठीला प्रतिष्ठा मिळून देणे , लोकव्यवहारात मराठीचा अधिकधिक वापर कसा होईल ह्यसाठी प्रचार करणे, मराठीचा सर्वांगीण विकास होण्यासाठी ज्या गोष्टी शक्य आहे त्या घडवून आणणे आहे. 'भाषा आणि जीवन' हे भाषाविषयास वाहिलेले त्रैमासिक मराठी अभ्यास परिषद १९८३ पासून नियमितपणे प्रकाशित करत आली आहे. या त्रैमासिकाला महाराष्ट्र फाऊंडेशनचा १९९५ सालचा पुरस्कार सुद्धा मिळाला आहे. या नियतकालिकात भाषाविषयक सैद्धांतिक विचारविमर्श, भाषांतरित साहित्याची चिकित्सा व भाषा आणि जीवन यांतील अनेकपदरी संबंधांची निरीक्षणे आणि त्यावरील भाष्य असते. अश्या प्रकारे भाषाचिंतनाला वाहिलेले इतक्या प्रदीर्घ काळ प्रकाशित होणारे भारतीय भाषांमधले हे एकमेव भाषाशास्त्रीय नियतकालिक आहे.

१ मे हा परिषदेचा स्थापना दिन. या दिवशी भाषाव्यवहार, भाषाभ्यास, भाषाजीवन असे विषय केंद्रस्थानी ठेवून व्याख्यान, परिसंवाद, चर्चासत्र आयोजित केले जाते. भाषाभ्यासाच्या व्याकरण, कोशकार्य, शुद्धलेखन इत्यादी पैलूंविषयी चर्चा करणारे व्याख्यान आयोजित केले जाते. संस्थे तर्फे आयोजित केलेल्या चर्चासत्रांचे विषय हे त्रिभाषा-सूत्राचे मूल्यमापन , भाषिक नीती आणि व्यवहार , प्रसार-माध्यमे आणि मराठीचा विकास आणि पाठ्यपुस्तकांचे मूल्यमापन आहे. मराठी अभ्यास परिषद कोश, बोलींचा अभ्यास, भाषा आणि संस्कृती यांचा अभ्यास इत्यादी क्षेत्रांतील लेखनाला आणि लेखकांना २०१८ पासून दरवर्षी प्रा. ना.गो. कालेलकर यांच्या नावे परिषद पुरस्कार देत आली आहे. 

सचिन तळे